Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
wyprzódki (daw.) — wyścigi. [przypis edytorski]
wyprzysiąc się (daw.) — przysiąc wyrzeczenie się jakiegoś poglądu. [przypis edytorski]
wyprzysięgać (gw.) — odmawiać. [przypis edytorski]
wypsnąć się (daw.) — zręcznie uciec, wymknąć się. [przypis edytorski]
wypsnąć się — tu: wyślizgnąć się. [przypis edytorski]
wypucować (pot.) — wymyć, wyczyścić coś bardzo dokładnie. [przypis edytorski]
wypuczyć się (daw.) — pokazać się okazale, postarać się. [przypis edytorski]
wypukany — tu: wywołany. [przypis edytorski]
wypusty (starop.) — wyłogi, brzeg u sukni lub rękawa, inną materią wyłożony. [przypis redakcyjny]
wypuszczać koniowi — (rozumie się: wodze) ruszyć biegiem. [przypis redakcyjny]
wypuszczać koniowi [rozumie się: wodze] — ruszyć biegiem. [przypis redakcyjny]
wypuszczać — tu: dzierżawić, wynajmować. [przypis edytorski]
wypuszczać wodze [koniowi] — ruszyć biegiem. [przypis redakcyjny]
wypuszczam strzałę — nawiązanie do strzały z jemioły, którą ślepy bóg Hodur wypuścił w kierunku Baldura za namową Lokiego, nieświadomie powodując jego śmierć. Według mitologii Baldur miał sny, które przepowiadały mu śmierć. Baldur był kochany przez wszystko, co żyje, i wszystkich bogów za wyjątkiem Lokiego. Dowiedziawszy się o przepowiedni bogini Frigg, żona Odyna i matka Baldura, błagała wszystkie istoty, by przysięgły, że go nie skrzywdzą. Wszyscy złożyli przysięgę, więc bogowie, pewni, że Baldura nie można zranić, zabawiali się, rzucając w niego kamieniami i strzałami. Okazało się jednak, że Frigg nie poprosiła o złożenie obietnicy małej jemioły. Wykorzystał to Loki, który z jej gałązki zrobił strzałę i podał ją ślepemu Hodurowi, by wypuścił ją w stronę brata. W ten sposób Hodur nieświadomie doprowadził do śmierci Baldura. [przypis tłumacza]
wypuszczeń — raczej: opuszczeń. [przypis edytorski]
wypuszczka — dziś: wypustka. [przypis edytorski]
wypuszczony — tu: opuszczony; pominięty. [przypis edytorski]
wypuści go na wolność za oko jego — „To samo odnosi się do [uszkodzenia pozostałych] 24 wierzchołków ciała: palców u rąk i nóg, dwojga uszu, nosa i członka”, Raszi do 21:26 [2]. [przypis tradycyjny]
wypuścić — tu: wydzierżawić. [przypis edytorski]
wypuścić wioski — oddać wioski w dzierżawę jako poręczenie posagu. [przypis edytorski]
wypuścił był — przykład użycia czasu zaprzeszłego, wyrażającego czynność wcześniejszą niż opisana czasem przeszłym lub też niezrealizowaną możliwość. [przypis edytorski]
wypuścił gołębicę — Ponieważ dalej (8:10) napisane jest, że odczekał kolejne siedem dni, wynika z tego, że i przed pierwszym wypuszczeniem gołębicy odczekał 7 dni po wysłaniu kruka, z myślą, że jeśli wody opadły, gołębica znajdzie sobie miejsce na odpoczynek i już nie wróci do Noacha, zob. Raszi do 8:8. [przypis tradycyjny]
wypuścił kruka — Noach wypuścił kruka z myślą, że ptak ten żywi się mięsem, więc jeśli wody rzeczywiście opadły na tyle, że kruk znajdzie padlinę, wówczas przyniesie kawałek mięsa w dziobie, i po tym Noach pozna, że wody ustąpiły, zob. Radak do 8:7. [przypis tradycyjny]
wypytać — w oryginale: examiniren. [przypis tłumacza]
wyrabiacz (daw.) — wytwórca. [przypis edytorski]
wyrabiać jedwab z pajęczyny (…) porcelanę ze stłuczonych butelek — aluzje do fizyka René Antoine'a Reaumura (1683–1757), który przedłożył referat o jedwabiu z pajęczyny i wynalazł nieprzezroczyste szkło. [przypis tłumacza]
wyrabować — wybrać, wydobyć (materiał kopalny). [przypis redakcyjny]
wyrachowanie (daw.) — wyliczenie. [przypis edytorski]
wyraczyć oczy a. wyraczyć się (gw.) — wytrzeszczyć oczy. [przypis edytorski]
wyradzać się — zdegenerować się. [przypis edytorski]
wyrafinowańszy — dziś popr.: najbardziej wyrafinowany. [przypis edytorski]
wyrafinowańszy, najwyrafinowańszy — dziś popr.: bardziej wyrafinowany, najbardziej wyrafinowany. [przypis edytorski]
wyraić — wyswatać. [przypis edytorski]
wyraj — ciepłe kraje, do których odlatują ptaki, przen.: miejsce wypoczynku. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — miejsce odpoczynku, odpoczynek. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — miejsce odpoczynku; także: ciepłe kraje, do których odlatują ptaki na zimę. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — odlot ptaków na zimę a. ciepłe kraje, do których odlatują, przen.: miejsce wypoczynku. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — odlot ptaków na zimę bądź „ciepłe kraje”. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — odlot ptaków na zimę do cieplejszyh krajów. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — odlot ptaków na zimę. [przypis edytorski]
wyraj (daw.) — według dawnych wierzeń słowiańskich miejsce, do którego odlatują ptaki na zimę i z którego przychodzi wiosna. [przypis edytorski]
wyraj (gw.) — okres, kiedy ptaki odlatują do ciepłych krajów, jesień. [przypis edytorski]
wyraj — miejsce, gdzie ptaki odlatują na zimę. [przypis edytorski]
wyraj — miejsce odpoczynku. [przypis edytorski]
wyraj (mit. słowiańska) — bajeczna kraina, do której na zimę odlatują ptaki i skąd przychodzi co roku wiosna. [przypis edytorski]
wyraj — odlot ptaków na zimę do ciepłych krajów. [przypis edytorski]
wyraj — odpoczynek, miejsce odpoczynku. [przypis edytorski]
wyraj — Wyraj w mowie gminnej znaczy właściwie czas jesienny, kiedy ptaki wędrowne odlatują; lecieć na wyraj: jest to lecieć w kraje ciepłe. Stąd przenośnie nazywa lud wyrajem kraje ciepłe i w ogólności jakieś kraje bajeczne, szczęśliwe, za morzami leżące. [przypis autorski]
wyranżerowany (rzad.) — wycofany z obiegu. [przypis edytorski]
wyranżerowany — wycofany z obiegu. [przypis edytorski]
Wyraz „brzuchośmiech” polecam uwadze „Chimery” Miriama i innych S.A.M. (…) — Nawiasem mówiąc, Adam Czepiel zapytuje państwa Berenta, Reymonta, Żeromskiego, Lemańskiego, Górskiego, Kasprowicza (siódmego nie pamięta), dlaczego nie wystąpili z protestem przeciwko książce S.A.M. Idea w Rewolucji. Głęboki myśliciel, który dzieło to napisał, zapytuje, czy polska kultura nie stłukłaby się, rzuciwszy się w wir wypadków. Adam Czepiel przed dwoma laty stwierdził, że istotnie dla istot porcelanowych skok taki rzecz to niebezpieczna. Wtedy siedmiogłowy zbiór polskiej estetyki wyklął go publicznie. Wobec tego Czepiel zwraca dziś uwagę na S.A.M., który nie tylko stwierdza, że polska kultura, jaką on zna, na serwantce stoi, lecz nawet pod jej mandarynowate bim-bam napisał cały traktat. Bim-bam — idea w rewolucji. Bim-bam — Piotr z Godziędza. Bim-bam — Nietzsche-Niecki. Bim-bam — Idea jagiellońska w Dumie. Bim-bam — Próchno. Bim-bam — Płaski koncept. [przypis autorski]
Wyraz ten, znany już Goncourtom, podniósł i jako sztandar rozwinął Felicjan Champsaur (…) całą naszą istotę i istotę naszego otoczenia — A. Lange, Modernizm, „Tygodnik Ilustrowany” 1890, nr 13. [przypis autorski]
wyraz — tu: obraz. [przypis redakcyjny]
wyraz — tu: przemowa. [przypis edytorski]
wyraz — wyrażone, określone. [przypis redakcyjny]
wyraz złożony — także w zbiorze A znajdowały się wyrazy złożone, takie jak głosopis, były to jednak po prostu poręczne skróty bez zabarwienia ideologicznego. [przypis autorski]
Wyrazem najwyższym nastrojowości i lirycznej rozlewności, która charakteryzuje pisarzy okresu młodopolskiego, jest ich upodobanie w muzyce: (…) w formie uznawania muzyki za najwyższą ze sztuk — S. Żeromski, Utwory dramatyczne, Warszawa 1929, I (Róża): „muzykę, najwyższy stopień harmonii, sztukę jedyną, wyższą od poezji, niewątpliwą, władczą, nieśmiertelną” (s. 218). „Upojenie bez granic zawarła w sobie ta szczelina skrytości, przez którą tryska cudowna muzyka” (s. 221). [przypis autorski]
wyrazem — tymi słowami, niniejszym przyrzeczeniem. [przypis redakcyjny]
wyrazić postawę — przedstawić czyjeś zachowanie się, naśladować je. [przypis redakcyjny]
wyrazić (starop.) — [tu:] wyrzucić, wybić. [przypis redakcyjny]
wyrazić [z głowy] (daw.) — wybić [por. razić: uderzać]. [przypis redakcyjny]
wyraził je niekiedy jasno, ale obficie — Tzn. oprócz zwykłego znaczenia wyrażają i więcej. [przypis tłumacza]
Wyraził silne wątpliwości nawet odnośnie do świętej ampułki, będącej za jego czasów podwaliną szczęśliwości społecznej, jak za naszych głosowanie powszechne — naczyńko zawierające święcony olej, którym namaszczano czoła królów Francji przy koronacji. Rozbił je w roku 1793 na placu publicznym Reimsu reprezentant ludu, Ruhl. Przechowywane było przez całe wieki w katedrze w Reims. [przypis tłumacza]
wyraził uznanie dla mojej francuszczyzny — Conrad wielokrotnie podkreśla, że bohaterowie opowieści Marlowa rozmawiają ze sobą po francusku. [przypis edytorski]
wyrazy (daw. forma) — dziś N.lm: wyrazami. [przypis edytorski]
wyrazy — dziś popr. forma N.lm: wyrazami. [przypis edytorski]
wyraźliwy (starop.) — wyraźny. [przypis redakcyjny]
Wyraźnie chorobliwym, jeśli nie zgoła szalbierskim objawem reakcji (…) skłonność pewnej części współczesnego ogółu do nowości, dziwactw i paradoksów — W. M. Dębicki, Wielkie bankructwo umysłowe. Z dodaniem studium Koniec wieku XIX pod względem umysłowym, Warszawa 1895, s. 230. [przypis autorski]
Wyraźnym jest również prof. Tretiak, gdy w „Genesis” widzi także wyraz idei emanacji… — por. Tretiak, Juliusz Słowacki, t. II, s. 324–325. [przypis autorski]
wyrażał Krasiński w swoim „Modlitewniku” dla pani Bobrowej — pochodzi on według prof. Kallenbacha z r. 1837. [przypis autorski]
wyrażał się Ozanam w jednym z listów, że chciałby ducha polityki unicestwić, ażeby go zapałem do kwestii socjalnej zastąpić — por. Oeuvres, t. X, s. 113. [przypis autorski]
Wyrażenia takie jak „l'âme moderne” czy „l'esprit moderne” są u schyłku dziewiętnastego wieku częste w krytyce francuskiej — np. Ch. Morice Littérature de tout à l'heure, Paris 1889. [przypis autorski]
Wyrażenie nie moje. [przypis autorski]
wyrażenie — tu: obraz, postać. [przypis edytorski]
wyrażeniem (…) Marka Aurelego, że rozkoszne tarcie się o siebie dwóch naskórków jest zbrodnią — por. Marek Aureliusz, Rozmyślania VI, 13, gdzie jednak współżycia seksualnego autor nie nazywa zbrodnią, ale zaleca uświadomienie sobie, do czego się ono sprowadza jako czynność fizjologiczna, i traktowanie go jako czegoś tylko z pozoru ważnego. [przypis edytorski]
wyrażeniem obrazowym — w oryginale: tropischer Ausdruck. [przypis tłumacza]
wyrecytowywał — dziś tylko: recytował. [przypis edytorski]
wyrezać — wyrżnąć. [przypis edytorski]
wyreżą się wzajemnie — tu: wytną się wzajemnie. [przypis edytorski]
wyreżem (ukr.) — wymordujemy. [przypis edytorski]
wyrobek — zarabianie na utrzymanie jako wyrobnik, osoba wynajmująca się do różnych prac fizycznych. [przypis edytorski]
wyrobie skórzanym — „Tu chodzi o skórę, z której coś wykonano”, Raszi do 13:48 [3]. [przypis tradycyjny]
wyrobił ofiarnicę całopaleń — przypisy odnoszące się do elementów ołtarza: zob. rozdział 27:1-8. [przypis edytorski]
wyrobił ołtarz do kadzenia — przypisy odnoszące się do elementów ołtarza na kadzidło: zob. rozdział 30:1-6. [przypis edytorski]
wyrobione — tu: wykończone. [przypis edytorski]
wyrobnica (daw.) — kobieta wynajmująca się do różnych prac fizycznych. [przypis edytorski]
wyrobnicy (daw.) — osoba wynajmująca się do różnych prac fizycznych; tu: robotnik. [przypis edytorski]
wyrobu tkackiego — Raszi wyjaśnia, że brzeg otworu na głowę miał być skierowany do wewnątrz, tak że jego fałda tworzyła rąbek, i został wykonany metodą tkania, a nie zszyty, zob. Raszi do 28:32 [2]. [przypis tradycyjny]
wyrobu wzorzystego — Raszi wyjaśnia, że chodzi o haftowanie igłą, ornamenty wykonane w ten sposób były jednakowe po obu stronach, wielkość kotary (masach) była taka sama jak wielkość zasłony (parochet): 10 na 10 łokci, zob. Raszi do 26:36 [2 i 3]. [przypis tradycyjny]
wyrocznia delficka — staroż. grecka wyrocznia związana z kultem boga Apolla w Delfach, do której o udzielenie przepowiedni w ważnych dla siebie sprawach zwracali się zarówno władcy i wysłannicy państw, jak i prywatne osoby. [przypis edytorski]
wyrocznia w środku ziem — Delfy. W świątyni delfickiej znajdował się głaz biały, zwany po grecku pępkiem (omphalos), który oznaczał środek Grecji, czy też całej ziemi. [przypis redakcyjny]
wyrocznie chce zamknąć, aby przeciwko niemu co nie rzekły — Swetoniusz. Tacyt 63 [faktycznie wzmianka o tym znajduje się u Swetoniusza w Żywocie Tyberiusza 63]. [przypis autorski]
wyroczny — tu: związany z wyrokiem (losu), który ma zapaść. [przypis edytorski]
Wyroczny wyziew — fakt to niezaprzeczony, że pomiędzy środkami, które wywoływały w kapłance wyroczni stan ekstazy, wielką rolę grały odurzające wyziewy z podziemia. [przypis tłumacza]
Wyrodne (…) przypowieściach — Platon, Prawa, VIII. [przypis tłumacza]
wyrodzi — rodzi [przypis edytorski]
wyroić — tu: wyobrazić sobie. [przypis edytorski]
wyrok Baltazara — chodzi o wyrok boski na babilońskiego króla Baltazara. Podczas urządzonej przez niego uczty, na której posilano się ze zrabowanych w świątyni jerozolimskiej naczyń, czcząc przy tym pogańskich bożków, nagle ukazała się ręka, która wypisała tajemnicze słowa: „Mene, Mene, Tekel, Ufarsin”. Wywołało to przestrach króla Baltazara, nikt jednak nie potrafił rozszyfrować znaczenia napisu. Zrobił to dopiero prorok Daniel, który tak wyjaśnił przepowiednię: „Bóg obliczył twoje panowanie i ustalił jego kres; zważono cię na wadze i okazałeś się zbyt lekki; twoje królestwo uległo podziałowi, oddano je Medom i Persom”. Przepowiednia wkrótce spełniła się. [przypis edytorski]
wyrok — C. ad legem Juliam. L. Etiam ex aliis (przyp. źródła). [przypis edytorski]
wyrok do boju — przepowiednia, według której Achilles miał przeważyć losy wojny trojańskiej, a następnie zginąć. [przypis edytorski]
