Aby móc stabilnie działać w 2026 roku, potrzebujemy Twojego wsparcia!
dowiedz się więcej
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza | przypisy tradycyjne
Według kwalifikatora: wszystkie | anatomiczne | angielski, angielskie | arabski | architektura | astronomia | austriacki | białoruski | biologia, biologiczny | bez liczby pojedynczej | botanika | celtycki | chemiczny | chiński | czasownik | czeski | dopełniacz | dawne | drukarstwo, drukowany | dziecięcy | ekonomiczny | filozoficzny | fizyka | francuski | frazeologia, frazeologiczny | geografia, geograficzny | geologia | grecki | gwara, gwarowe | handel, handlowy | hebrajski | hinduski | historia, historyczny | hiszpański | holenderski | ironicznie | islandzki | japoński | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | matematyka | medyczne | mineralogia | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | muzyczny | nieodmienny | niemiecki | norweski | obelżywie | poetyckie | pogardliwe | polski | polityczny | portugalski | pospolity | potocznie | prawo, prawnicze | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | psychologia, psychologiczny | regionalne | religijny, religioznawstwo | rodzaj męski | rodzaj nijaki | rosyjski | rodzaj żeński | rzadki | rzeczownik | rzymski | sportowy | środowiskowy | staropolskie | starożytny | szwedzki | teatralny | techniczny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | wojskowy | wschodni | wulgarne | żartobliwie | zdrobnienie | żeglarskie | zoologia
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 175915 przypisów.
wskórać (daw.) — [tu:] przyjść do siebie. [przypis redakcyjny]
wskroś (daw.) — przez, na przestrzał. [przypis edytorski]
wskroś — tu: wszędzie. [przypis edytorski]
wskróś — dziś popr.: wskroś. [przypis edytorski]
wskróś — dziś popr.: wskroś. [przypis edytorski]
wskróś tej przyczyny (daw.) — z tego powodu. [przypis edytorski]
wskróś — tu: według. [przypis edytorski]
wskrzesa — dziś popr.: wskrzesza. [przypis edytorski]
wskrzesanie — dziś popr.: wykrzesanie a. skrzesanie, a. krzesanie. [przypis edytorski]
wskrzesnąć (daw.) — powstać z martwych, zmartwychwstać. [przypis edytorski]
wskrzesnąć (daw.) — zmartwychwstać, ożyć. [przypis edytorski]
wskrzesnąć — tu: zmartwychwstać. [przypis edytorski]
wskrzesnąć — zmartwychwstać. [przypis edytorski]
wskrzesnąć — zmartwychwstać; tu forma 3.os.lp: wskrześnie, tj. powstanie z martwych. [przypis edytorski]
wskrzesnąć — zmartwychwstać; tu w znaczeniu przenośnym. [przypis edytorski]
wskrzeszonej Polski — felietony Gerarda Witowskiego ukazywały się w latach 1816–1821, chodzi więc o odbudowane po wojnach napoleońskich państwo polskie pod berłem Aleksandra I, czyli tzw. Królestwo Polskie utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego, złączone z Imperium Rosyjskim unią personalną i funkcjonujące w latach 1815–1832 w oparciu o Konstytucję Królestwa Polskiego (1815); poza własną konstytucją, Królestwo Kongresowe posiadało swój Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo (z Królewskim Uniwersytetem Warszawskim na czele), czynności urzędowe i nauczanie odbywały się w języku polskim; Polskę łączyła z Rosją osoba monarchy oraz polityka zagraniczna; sytuacja ta zasadniczo zmieniła się po powstaniu listopadowym. [przypis edytorski]
wskrześnij — dziś popr. forma: wskrześ. [przypis edytorski]
wskrzyknąć — wznieść okrzyk, krzyknąć. [przypis edytorski]
wskurać na kim (starop. forma ort.) — wskórać co od kogo; uzyskać co od kogo. [przypis edytorski]
wskurać, właśc. wskórać (starop.) — rozwinąć się, rozrosnąć się; poprawić się, odzyskać dobrobyt. [przypis edytorski]
(…) wskutek jakiegoś fizykalnego rozszerzania się atmosfery słowa (…) — [Komentarz autora z Uwag.] Właściwie istnieją tylko przesuwalne kompleksy kwestii, oznaczone dla skrócenia tymi etykietami (poezja, sztuka itd.) nieprzesądzającymi w niczym treści. Opisany pod 4) proces psychiczny jest powodem tak zwanych w języku naukowym hipostaz. Jak częstym jest hipostazowanie w codziennym życiu, niech poświadczą dwa autentyczne przykłady. Raz pewien doktor praw sprzeczał się z pewnym doktorem filozofii o to, co to jest „modernizm” (das Moderne), i obaj wierzyli na serio, że temu słowu musi odpowiadać pewien ściśle ograniczony w świecie splot relacji. Mnie się zaś zdaje, że ten, który pierwszy użył wyrazu das Moderne, wpadł nań może wśród gorączki rozmowy, dorywczo uszlachetniając ujemne słowo „modny”. Drugi przykład: spotykałem już wielu ludzi, którzy uparcie twierdzili, że „nie ma sądu obiektywnego”. Nawiasem mówiąc, w odbiorze takiej „teorii”, a raczej najtańszego frazesu, pozostałego w spadku po filozofii sceptycznej, gra rolę albo próżniactwo, albo próżność dążąca do zbicia z pantałyku każdego, co by chciał być tak naiwnym i mieć w ogóle jakiś trwalszy sąd. Otóż „sąd obiektywny” przyjęto tu za wysoko, rozsadzając milczącą konwencję słowa, gdyż „sąd obiektywny” „sam w sobie” jest rzeczą, którą, mówiąc z Schopenhauerem, można pomyśleć (to znaczy powtórzyć w myśli jako słowo z pewnym niejasnym migotaniem otoczenia), ale nie wyrazić. „Sąd obiektywny” jest naturalnie zawsze tylko względny, jest to sąd subiektywny, przyjęty przez ludzi logicznie myślących, chyba że przez to słowo będzie się rozumieć nieznaną jeszcze resztę w przedmiocie, przez sąd niewyczerpaną. [przypis autorski]
Wskutek tej żądzy wątpienie wynika z podnóża prawdy jak latorośl dzika (…) — Żądza szukania prawdy jest wrodzoną cechą człowieka. Stąd i ta latorośl dzika, rosnąca przy drzewie prawdy jak symbol wątpienia, po której szczeblując, myśl nasza dochodzi aż do wierzchołka tego drzewa, do najwyższej prawdy, do Boga. [przypis redakcyjny]
wsławię się przez Faraona — „Kiedy Święty, niech będzie błogosławiony, mści się nad niegodziwymi, Jego imię jest wywyższone i uhonorowane”, Raszi do 14:4. [przypis tradycyjny]
wsławionemu przez Plauta w jego „Garnku” i przez Auzona — Aulularia Plauta; Auzonius, rzymski poeta z Bordeaux (310–390). [przypis tłumacza]
wsławiony świętością — Ibn Ezra komentuje, że chodzi o Boski Tron chwały, zob. Ibn Ezra do 15:11. [przypis tradycyjny]
wsłuchuj w drgnienia trzustki, licz każdą kolkę, obmacuj się po brzuchu i nerkach — Tu pozwalamy sobie opuścić kilka linii tekstu. Narrator nie pomija bowiem żadnego szczegółu dotyczącego stanu swego organizmu, a ciekawość, z jaką dokonuje tych badań, skłania go do wynurzeń nie zawsze poetycznych. Wypada dorzucić, że znajomość fizjologii, która napełnia go taką dumą, pozostawia wiele do życzenia. [przypis autorski]
wspacznym obrotem — przez wsteczny obrót ziemi i czasu (pisze o tym Platon w Kritonie). [przypis redakcyjny]
wspak (daw.) — na odwrót; czciesz wspak: mówisz fałszywie. [przypis edytorski]
wspak (gw.) — od końca, od tyłu, w odwróconej kolejności. [przypis edytorski]
wspak — na odwrót. [przypis edytorski]
Wspaniałe, śnieżnobiałe pranie — w spisie treści wiersz występuje jako sometimes it snows in april. [przypis edytorski]
wspaniałemi — dziś popr. forma: wspaniałymi. [przypis edytorski]
wspaniałomyślnie i powoli — niem. grossartig und gemessen: uroczyście i z godnością. [przypis edytorski]
wspaniałość (daw.) — wspaniałomyślność. [przypis edytorski]
wspaniałość (daw.) — wspaniałomyślność. [przypis redakcyjny]
wspaniały — hebr. נוֹרָא (nora) dosł. straszliwy, budzący lęk. „Będą się bali wypowiadać Twoje chwały, aby ich nie umniejszyć, jak jest napisane: »Ciebie [nawet] milczenie wysławia« (Ps 65:2)”, zob. Raszi do 15:11. [przypis tradycyjny]
Wspaniały Mantuańczyk — Fryderyk Gonzaga, książę mantuański. [przypis redakcyjny]
„wspaniały, zamknięty w sobie obraz świata całego” — Kultura Odrodzenia (tom II p. 49). [przypis autorski]
Wspaniałym pochodem (…) mężowie i niewiasty uczczą cię — uroczysty pochód w święto Panatenajów, w którym brał udział cały naród, uwieczniony został na fryzie Partenonu, świątyni Ateny na Akropolu ateńskim. [przypis edytorski]
wspanoszeć — wbić się w dumę. [przypis edytorski]
wspar — gatunek samołówki na ptaszki. [przypis redakcyjny]
wspar (starop.) — samołówka na ptaki. [przypis redakcyjny]
wsparł — tu: starł się z nim. [przypis edytorski]
wspieniony — dziś popr.: spieniony. [przypis edytorski]
wspierać (starop.) — [tu:] odpierać. [przypis redakcyjny]
wspierając narody walczące o niepodległość swego kraju — mowa tu o powstaniu Kandyjczyków, które rzeczywiście w ten sposób kapitan Nemo wspierał [Kandia to daw. nazwa m. Heraklion na wyspie Krecie; chodzi o greckie powstanie na Krecie przeciwko Imperium Osmańskiemu w l. 1866–1869; red. WL]. [przypis autorski]
wspinaczki ku samowiedzy — w tym miejscu kończył się akapit i następował fragment o zamierzonym kupnie auta i jachtu. [przypis tłumacza]
Wspładza — rozpładza, mnoży. [przypis redakcyjny]
wspłonąć — tu: zapalić się, zapłonąć. [przypis edytorski]
wspojźrzał (starop.) — spojrzał. [przypis edytorski]
wspołeczeństwo — towarzystwo. [przypis redakcyjny]
wspołeczeństwo — zrzeszenie ludzkie [społeczeństwo. Red. WL]. [przypis redakcyjny]
wspołeczność — dziś: społeczność. [przypis edytorski]
wspomienie (starop. forma) — wspomni. [przypis redakcyjny]
wspomieniemy — od starop. wspomionąć (dawn. wspomięnąć), wspomienę a. wspomionę; dziś wspomnieć. [przypis redakcyjny]
Wspomina Arystoteles starą ustawę Pittakową — Arystoteles Politica 3. [przypis edytorski]
wspomina na ojca — dziś popr.: wspomina ojca a. myśli o ojcu. [przypis edytorski]
wspomina (…) o współtowarzyszach i rodzinie — dziś popr.: wspominać współtowarzyszy i rodzinę (bezpośrednio z B.). [przypis edytorski]
Wspomina tam w jednym z rozdziałów nieśmiertelnego odkrywcę Ameryki, wśród zaś konkwistadorów najbardziej ludzkiego, Krzysztofa Kolumba… — La Mer, wydanie z r. 1926, s. 318–321. [przypis autorski]
Wspominają historykowie — Valerius Maximus, ks. 2, rozdz. 1. [przypis edytorski]
Wspominana wcześniej opłata w wysokości 2 centów z tytułu mechanicznej reprodukcji była czym innym niż opłata z tytułu publicznego odtwarzania takich płyt, o ile takie odtwarzanie odbywało się dla zysku. USA Copyright Act of 1909, http://www.copyright.gov/history/1909act.pdf, (dostęp 26.04.2014), ust. 1 punkt e). [przypis autorski]
wspominek (daw.) — dar, pozwalający wspominać osobę obdarowującą. [przypis edytorski]
wspomionąć (starop.) — wspomnieć. [przypis edytorski]
wspomionął (starop.) — wspomniał. [przypis edytorski]
wspomionę (starop. forma) — dziś: wspomnę. [przypis edytorski]
wspomnąć — dziś popr.: wspomnieć. [przypis edytorski]
Wspomnę wtedy na przymierze Moje z Jakubem, i na przymierze Moje z Icchakiem i na przymierze Moje z Abrahamem wspomnę — „Dlaczego [praojcowie] wymienieni są tu w odwrotnej kolejności? Aby nauczyć, że sam Jakub, najmłodszy [z nich], jest wart tego, [by przez jego zasługi uratowani zostali jego potomkowie], a jeśli on nie jest dość wart, to jest z nim Icchak, a jeśli i ten nie jest wart, to oto jest z nim Abraham, który [bez wątpienia] zasługuje na to. I dlaczego [słowo] „wspomnę” nie jest powiedziane w przypadku Icchaka? [Bóg mówi]: ponieważ prochy Icchaka są widoczne przede Mną, [jakby] były usypane i leżały na ołtarzu, [bowiem Icchak było gotów stać się ofiarą całopalną]”, Raszi do 26:42 [2]. [przypis tradycyjny]
wspomni — dziś popr. forma 2.os.lp trybu rozk.: wspomnij. [przypis redakcyjny]
wspomni (starop. forma) — dziś 3.os.lp trybu rozk.: wspomnij. [przypis edytorski]
wspomni (starop. forma) — wspomnij. [przypis edytorski]
Wspomni, że to jest ten lud, od którego święty / Twój grób, Panie, beł tem psom plugawem odjęty — zbyteczna chyba dodawać, że to tylko legenda średniowieczna, jakoby Karol Wielki miał wyzwolić Ziemię Świętą z pod jarzma muzułmanów. [przypis redakcyjny]
wspomniał Bóg na Abrahama — «Co wspomniał o Abrahamie, [ratując] Lota? Przypomniał sobie, że Lot wiedział, iż Sara jest żoną Abrahama, słyszał jak Abraham w Micraim nazywa ją swoją siostrą, ale nie wyjawił sekretu; ponieważ Lot miał dla Abrahama miłosierdzie, dlatego i Bóg okazał Lotowi miłosierdzie», zob. Raszi do 19:29. [przypis edytorski]
wspomniał Bóg na przymierze Swoje — Bóg przysiągł wszystkim trzem [Praojcom], że da im Ziemię Kanaan, a teraz zbliżał się koniec 400 lat, o których mówił Abrahamowi (por. Rdz 15:13-21), zob. Raszbam do 2:24. [przypis tradycyjny]
wspomniał — «[Bóg] wspomniał na to, że [w noc ślubu, Rachel] przekazała siostrze znaki rozpoznawcze (zob. komentarz do Ks. Rodzaju 29:25), oraz to, że dręczyła się myślą, by nie przypadał jej los [żony] Esawa, jeśli Jakub się z nią rozwiedzie z tego powodu, że nie dała mu dzieci, bo nawet niegodziwiec Esaw miał już taką myśl, gdy usłyszał, że [Rachel] nie ma dzieci», zob. Raszi do 30:22. [przypis edytorski]
wspomniał — u Cylkowa: 'pomnił'; hebr. פָּקַד (pakad): ‘zwrócić uwagę, zliczyć, wspomnieć, wyznaczyć, dokonać przeglądu, nawiedzić, być wezwanym, być odliczonym’. [przypis edytorski]
wspomnianego miesiąca — Panemosa, lipca. [przypis tłumacza]
Wspomnieć wspomni — hebr. פָּקַד (pakad): ‘zwrócić uwagę, zliczyć, wspomnieć, wyznaczyć, dokonać przeglądu, nawiedzić, być wezwanym, być odliczonym’, por. ten sam czasownik użyty w Ks. Rodzaju 21:1 w odniesieniu do Sary oraz w Ks. Wyjścia 3:16. [przypis edytorski]
Wspomnienia a. Pamiętniki — (niem.) Memoiren, dzieło Berthy von Suttner (1843–1914) z 1909 r. [przypis edytorski]
Wspomnienia księcia Trubeckiego są testamentem jego myśli — Wspomnienia z lat dziecięcych wyszły pt. Iz proszłago, wspomnienia z lat uniwersyteckich i późniejszych (aż do końca XIX w.) wychodziły w miesięczniku „Russkaja Mysl”; w przedruku ukazały się w r. 1922. [przypis autorski]
Wspomnienia z martwego domu — tytuł dzieła Запи́ски из Мёртвого до́ма Fiodora Dostojewskiego tłumaczono na polski także jako: Wspomnienia z domu umarłych czy Zapiski z martwego domu. [przypis edytorski]
Wspomnienie — było ogłoszone w książce zbiorowej Pamięci Wilhelma Feldmana (Kraków, 1922). [przypis redakcyjny]
wspomnień — w pierwodruku stale: spomnienie, spominać. [przypis redakcyjny]
Wspomnij na Abrahama — „Jeśli zgrzeszyli przeciwko Dziesięciu Przykazaniom, to [pomnij, że] ich Praojca, Abrahama, wystawiłeś na dziesięć prób, a nie otrzymał za to nagrody, daj mu ją teraz i niech tamte dziesięć zrównoważy za te Dziesięć”, Raszi do 32:13 [1]. [przypis tradycyjny]
wspomnij na (daw.) — pamiętaj o. [przypis edytorski]
Wspomnijcie (…) przygodę Cerbera — Herkules za rozkazem wyższych wyroków zstąpiwszy do piekieł i uwalniając Tezeusza, Cerbera okuł w łańcuchy. Widzimy tu jasną alegorię bezowocnego i niedołężnego oporu przeciwko woli i wyrokom bożym. [przypis redakcyjny]
wspomnione — dziś: wspomniane. [przypis edytorski]
wspomnionemu — dziś popr.: wspomnianemu. [przypis edytorski]
wspomódz — dziś popr.: wspomóc. [przypis edytorski]
wspomynaty (ukr.) — wspominać. [przypis edytorski]
wspornik (archit.) — występ w murze często ozdobny, służący do podtrzymywania. [przypis redakcyjny]
wsporzej — szybciej. [przypis redakcyjny]
wspójrzy — dziś popr.: spojrzy. [przypis edytorski]
Wspólna podróż trwała niespodziewanie długo… — w r. 1848 około 4 tysięcy młodzieży przekradło się z Królestwa za granicę, początkowo w Poznańskie, później do Galicji, a stąd na Węgry, ażeby wziąć udział w walkach narodowowyzwoleńczych skierowanych przeciw zaborcom. Rzecki uczestniczy w powstaniu węgierskim przeciw Austrii (marzec 1848 — październik 1849). Brało w nim udział około 2 tys. Polaków, wśród nich generałowie: Bem, Dembiński, Wysocki. Powstanie zostało stłumione przez Austrię przy znacznej pomocy wojskowej cara Mikołaja I (130-tysięczna armia pod dowództwem Paskiewicza). Po kapitulacji wojsk węgierskich żołnierze polscy schronili się do Turcji, gdzie zostali internowani. W końcu r. 1850 pozwolono im się rozjechać. Część osiedliła się w Turcji, większość odpłynęła na zachód, do Anglii, a stąd do Stanów Zjednoczonych. Tylko nielicznym udało się powrócić do kraju. [przypis redakcyjny]
Wspólna — ulica w centrum Warszawy. [przypis edytorski]
Wspólny kłopot — κοινὸς ὁ πόνος, laboremque communem esse, unsere Aufgabe sei auch die eurige (Cl.), [pominięto tłum. na rosyjski]. [przypis tłumacza]
Wspólny moment, urabiający duchowość pokolenia romantyki niemieckiej, był natury negatywnej (…) nawet trudność rozpowszechnienia dokonań artystycznych — W. Dilthey, Das Erlebnis…, s. 270. [przypis autorski]
współ — dziś: wespół. [przypis edytorski]
współ — razem. [przypis edytorski]
Współczesna literatura europejska (…) ni planów wykończonych, ni materiałów na nowe instytucje i budowle — B. Chlebowski, Neoromantyzm współczesny i zależna od niego nowa krytyka, „Książka” 1907, nr 7–8. [przypis autorski]
